Alaturka Nağmeler

Almanya’da yabancılara Türk sanat müziğini anlatır iken “Türkische Kunstmusik” diyoruz. Türk Sanat Müziği ismi sizce uygun mu? Yoksa bu da uydurulmuş bir isim mi? Türk sanat müziği TRT’nin yanılmıyorsam 1960’larda, hatta 1970’lerde uydurduğu bir bürokratik kamuflaj tabiridir. Sanat olmayan müzik mi var? Varsa hangisi? Bence bu kasten yanıltıcı başlık altında birbiri ile alakasız üç müzik […]

Üniversitenin Doğuşu

Batıdaki üniversitesiyi doğudaki medresesinden farklı ve üstün kılan bir şey var mı? Avrupa’nın büyük atağında üniversite belirleyici bir rol oynamış mı? Eskiden bu sorulara evet deme eğilimindeydim; simdi baktığımda pek öyle görünmüyor. İki taraf arasındaki benzerlikler, farklardan kat be kat daha güçlü! Hastings Rashdall, The Universities of Europe in the Middle Ages. İlk basım 1895, revize edilmiş […]

Grönland’ın Buzu

Son yıllarda Grönland’ın buzu da eridi diyorlar, şimdi ne kalmıştır bilmem. 1990’lı yıllarda kalınlığı üç bin küsur metreymiş. Biri Amerikalı biri Avrupalı iki ekip adanın tam ortasında iki mil ara ile iki kamp kurmuşlar,  kapılara kilit deliği açmak için kullandığımız dairesel matkapla buza girip üç biner metrelik iki kesit çıkarmışlar. Richard Alley, “The Two Mile […]

Edward Gibbon Üzerine

Hayatta okuduğun en iyi kitabı söyle diye illa ısrar eder iseniz, Gibbon, “Roma İmparatorluğu’nun Gerileyiş ve Çöküşü” derim. Düzyazıda İngiliz dilinin en büyük şaheseridir. 18’inci yüzyıl orgları gibi haşmetli bir sesi vardır; aradan rastgele iki cümle seç, oku, tanırsın. Hemen her cümlesinde deha kıvılcımı parlar. Kah ince bir hiciv, kah beklenmedik bir paradoks, kah gümbürtülü […]

Müzikli Dakikalar

Çok küçük yaşlarda Wilhelm Kempff’ten Beethoven dördüncü ve beşinci konçertolar, altıncı ve dokuzuncu senfoni, Coriolan ve Egmont uvertürleri, Mendelssohn ve Çaykovski keman konçertoları, Paganini, Liszt, Grieg, bir Verdi derlemesi. Aylarca her gün büyülenmiş gibi onları dinledim. Kısa zamanda Liszt ve Paganini’nin içinin boş olduğunu, buna karşılık Beethoven’ın dipsiz ve uçsuz bucaksız bir derya gibi açıldığını […]

Araplar Afrika’da

İslamın ilk yüzyıllarında, Araplar Afrika’nın doğu kıyısında bir dizi koloni kurmuş. Kıtanın içlerine yayılan bir ticaret ağı oluşturmuşlar. Fildişi, altın vs. de alıp satmışlar, ama esasen köle ticareti yapmışlar. Bağdatlı Cahiz’in zenci kölelerin cinslerine ve kalitelerine dair bir risalesi vardır, okumaya değer. Yanılmıyorsam Türkçe çevirisi de var. Swahili dili o ticaretin çarşı dili. 9’uncu yüzyıldan […]

Nektar ve Batı

Theba kentini kuran Fenikeli Kadmos’un hanedanı ile lisede iken tanışmıştım. Oedipus ve Antigone, Laios ve Kreon, talihsiz kraliçe Iokaste, düşman kardeşler Polynikes ve Eteokles ile sonradan epey mesaimiz oldu. Hölderlin’in “Gemeinsamschwesterliches, o Ismenes Haupt” yahut Cocteau’nun “Divum Iocastae caput mortuum” mısraları aklıma kazındı. O süreçte kimse bana Fenikece qdm diye yazılan sözcüğün “öncü, ata” anlamına geldiğini, bizim Arapçadan […]

On Dördüncü Lui ile Tanışmamız

Kütüphanede kitap okuma fikriyle orta üçüncü tanıştım, şimdi emin olamıyorum. Işık Lisesi’nin kütüphanesini bol pencereli, aydınlık, ferah bir yer diye hatırlıyorum. Benden başka pek kimse olmazdı. İlk keşfettiğimde Ahmet Vefik Paşa’nın Molière çevirileriyle başladım, ama tadına varamadım. Ardından Voltaire’in 14’üncü Louis Asrı’nı, Milli Eğitim Bakanlığı’nın yanılmıyorsam Hasan Ali Yücel dizisinden çıkan iki ciltlik çevirisinden okudum. Birkaç […]

Zanzibar Soykırımı

1960 itibarıyla Zanzibar ve Pemba nüfusu kabaca dört yüz bin yerli/siyahi, yüz bin Arap, yirmi bin Hintli ile yüz elli kadar Avrupalı imiş. Arazinin tamamına yakını Araplarınmış. Rehavet içinde yavaş yavaş fakirleşen, Hintli tefecilere boğazına kadar borçlu, geçmişin anılarıyla yaşayan, nazik ve cömert insanlar olarak anlatıyorlar. Hintliler dükkâncıymış. Bütün bakkal dükkânları onlarınmış. Tüketici kredisi işine […]

Samos Tarihinden Sayfalar

Samos tiranı Polykrates, adı “çok-muktedir” anlamında. M.Ö. 540 gibi bir tarihten itibaren babadan kalma rahip kralları devirip başa geçen yeni tip diktatörlerin ilklerinden biri. Adayı dünya gücü haline getirmiş, Mısır’dan Kırım’a uzanan alanda iktidar göstermiş. Grek dünyasının ilk mermer tapınağı ve İyonik düzenin ilk modeli sayılan Hera/İra tapınağını yaptırmış. Antik çağın klasik harp gemisi olan […]

Komplike Dergi