Yapay Elmas Üretimi

Elmasın yerkürenin derinliklerinde nasıl oluştuğu bilgisi yaşamın nasıl geliştiğini de açıklayabilir. Almanya’daki bir jeoloji enstitüsü bunun için sıfırdan elmas üretmeye çalışıyor. Dan Frost, Almanya’nın Bayerisches Geoinstitut enstitüsünde çalışan bir biliminsanı. Frost, yerkabuğunun binlerce kilometre derinliklerindeki ortamı laboratuvarda yaratmaya çalışıyor. Bunun için kayaları çok büyük bir basınca tabi tutmak gerekiyor. Bu deneyleri sırasında Frost, karbondioksit ve […]

Haritalardaki Kuzey Yönü

Herkes dünyayı farklı şekilde hayal etse de, bilinen algıları destekleyen bilimsel bir veri yok, ama haritaların kuzey yönünü yukarıda göstermesinin hikayesi biraz tarih, biraz da astrofizik ve psikoloji içeriyor. Dünyadaki yerimizi bilmek temel bir hayatta kalma becerisi ile alakalı. Birçok canlı gibi insanın da beyninin bir kısmı çevresine göre konumunu anlamasını sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. Ama […]

Ne Kadar Bilinç?

Beyin, kafatasında bulunup organizmanın işlevlerini denetleyen, duyum ve bilinç merkezi olan organdır. İnsan beyni ortalama bin iki yüz ile bin beş yüz gram arasında değişmektedir. Tarihin en çok merak edilen beyinlerden birine sahip olan Albert Einstein 1955’te öldüğünde beyni bin iki yüz otuz gram olarak ölçülmüştür. Belki tarihin en zeki insanlarından biriydi ancak ağırlık olarak […]

Beyin, Zeka ve Hafıza İlişkisi

İnsanların beyin merakı son otuz yılda oldukça hızlandı. Beyin görüntüleme teknolojilerinin gelişmesi ile birlikte, beyin hakkında beklenenden daha fazla bilgiye sahip olduk. Henüz 1980’lerde başlamasına rağmen, özellikle öğrenmenin merkezinin beyin olduğunun fark edilmesi, sadece alan uzmanlarını değil, eğitimcileri, pedagogları, psikologları ve sosyologları da heyecanlandırdı. Böylece beyin, pek çok bilim alanında ilgi duyulan, merak edilen konuların […]

Bell Teoremi ve EPR Paradoksu

Einstein, kuantum kuramının olasılıkçı yorumuna ve belirsizlik ilkesine duyduğu kuşkuyu ömrü boyunca sürdürdü. Son aktif çıkışını iki arkadaşıyla birlikte 1935’te yaptı. Bu yaylım ateşte olasılık genliklerinin nesnel gerçeği tanımlamaktan uzak olduğu ve dolaysıyla kuantum kuramının tam ya da tamamlanmış bir kuram olmadığı öne sürülüyordu. Yine de EPR Deneyi diye anılan bu deneyde, başlangıçta birleşik olan ve […]

Bilim Ne İmiş?

“Bilim: Gözlem ve deneye dayanan öğrenme metodu.” Dedikleri bu, ama beğenmedim tanımı. Asri turşuculuk da gözlem ve deneye dayanan bir öğrenme sürecidir ama “bilim” sayılmaz. Keza marangozluk, terzilik, siyasi parti ayakçılığı, uyuşturucu satıcılığı, koğuş ağalığı, zurnacılık ve benzeri. Bir kere hiçbir öğrenme metodu sadece gözlem ve deneye dayanamaz, aktarım da gerekir. Lavoisier’nin her deneyini baştan […]

İçgüdünün Diğer Nesillere DNA ile Aktarılması

Neden bazı şeyleri otomatik olarak yapıyor, korkuyor veya seviyoruz? Bilimsel olarak bakarsak, bu yazıda da göreceğiniz gibi daha önceden yaşamış olan atalarımızdan bize geçmiş olan genetik bir çok şey, bizim kimliğimizi oluşturuyor. Bazı dini inançlar ise buna, “Önceki hayatlarınızdan kalma kaydolmuş anılar ve travmalar” diyor. Bütün canlılar için biyolojik olarak iki amaç vardır: Hayatta kalmak […]

Yapay Beyin Yaratma Projesi

Beynin, biz insanların şimdiye kadar karşılaştığı en karmaşık organ/yapı olduğu düşünülüyor ve işin komik yanı, bu karmaşıklığı düşünürken yine aynı beyni kullanıyoruz. Bu kısır döngünün içinden çıkabilmenin bir yolu insan beynini silikon tabanlı bir ortamda simüle etmek olabilir, böylece bu yapıya dışarıdan bakabilir, nasıl çalıştığına dair yeni fikirler ortaya atabiliriz. Tabii, bir beynin simülasyonunu yaratmak […]

Schrödinger’in Kedisi Deneyi

Kuantum mekaniğinin temel dalga denklemini yazan Erwin Schrödinger de sonraki yorumları kabullenemeyenler arasındadır. Schrödinger, sonuçta kuramdan soğudu. Bundan sonra o da Albert Einstein gibi kuramın mantıksızlığını çarpıcı biçimde ortaya koyacak örnekler aramaya koyuldu. 1935’te ortaya koyduğu “Schrödinger’in Kedisi” adı ile anılan düşünce deneyi bunların en ünlüsüdür. Aynı yıl Einstein, Podolski ve Rosen, EPR Deneyi adıyla bir […]

Şahıs, Ruh ve Bilinç

Her şeyi sorgulamaya kendinden başlayan insanoğlu bilinç ve iradenin sırlarını öğrendiği zaman sürekli sözünü ettiği tanrısını da bulmuş olacaktır. En azından benim kişisel inancım bu yönde. Çünkü her şey bizim bakış açımızla var olmakta ve evren gerçekliğini bizim duyu organlarımıza göre bize yansıtmakta. Peki biz bunları algılar iken, yorumlar iken, düşünür iken, yaratır iken, konuşur […]

Komplike Dergi