Irkçılık ve Nürnberg Yasaları

Irkçılar, doğuştan gelen ve kalıtımla geçmiş özelliklerin biyolojik olarak insan davranışını belirlediğine inanan kişilerdir. Irkçılık doktrini, insanın taşıdığı kanın ulusal, etnik kimliğinin belirleyicisi olduğunu savunmakta. Irkçı Yahudi karşıtlığının, gerçek dışı biyolojik teorilere dayanarak Yahudilere karşı önyargı beslemek ya da nefret etmek dışında da dahil olduğu şekilde beliren ırkçılık, Nazizm’in her zaman ayrılmaz bir parçası olmuştur. Naziler, bütün […]

Geleceği Şekillendirme: Fikir Entegrasyonu

1920’lerden itibaren Nazi Partisi propaganda mesajlarını ulaştıracağı özel kitle olarak Alman gençliğini hedefledi. Bu mesajlar Partinin bir gençlik hareketi olduğunu vurguluyordu: Dinamik, dirençli, geleceğe bakan ve ümitli. Milyonlarca Alman genci sınıflarda ve müfredat dışı etkinliklerle Nazizme kazandırıldı. Ocak 1933’te Hitler Gençliği’nin sadece elli bin kadar üyesi var iken, yıl sonunda bu rakam iki milyonu geçmişti. […]

Osmanlı Arşiv Belgelerinde Dersim Islahatı

Dersim, Kızılbaş Alevi kimliği ve devletten uzak, başına buyruk, içine kapanık yaşam tarzı nedeniyle Osmanlı döneminden beri devlet için itikadının düzeltilmesi ve daire-i medeniyet ve itaate idhali gerekli görülen bir yer oldu. Tanzimat ile birlikte imparatorluğun merkezden uzak diyarlarında merkezi otoriteyi yeniden tesis etme çabasına giren Osmanlı bürokrasisi 1847’de Dersim kazasını kurarak Dersim’de idari bir […]

Banyan Ağacının Gölgesinde Oryantalist Rönesans

Aslında her şey Asaf Halet Çelebi’nin şiiri ile başlamıştı, “Om Mani Padme Hum” Sanskrit dilinde duyduğum ilk cümleydi. Sonradan Sanskrit dili ile ilgilenmeme ve Hint tarihine merak sarmama neden olacak bir ilk cümle. Budistler, bu mantrayı yüksek sesle üç kere hissederek okuduklarında, zihinlerinin ve ruhlarının özgürleştiğine inanırlar. Yıllar sonra öğrendim ki, aslında kadim lisan olan […]

Haşhaşilerden Jön Masonlara

Bu çok eski bir hikâyeydi, dünü anlamak için dünden önceki günlere gitmek, her gidilen yerden bir kayıp parça getirmek gerekiyordu. Gizli örgütlerin en eski biçimlerinden, Haşhaşilerden Jön Masonlara, Nizârîlerden İhvân-ı Sâfa’ya, Fütüvvet teşkilâtından tarîkatlere, oradan gizli cemiyetlere uzanırken adım başı misyoner faaliyetlerine rastlamak mümkündü. Sözde açık kapıların arkasında, kapalı ve karanlık işler çeviren misyonu gizli […]

Şeyh Bedreddin Hareketinin Toplumsal Tabanı

Her türlü ideolojik yaklaşımın tuzağına düşmeden hareketin mahiyetini doğru anlayabilmek, yalnızca Şeyh Bedreddin‘in nasıl biri olduğunu anlamakla çözülecek bir mesele değildir. Hareket’in sosyal tabanını, bu tabanın toplumun hangi kesimlerinden teşekkül ettiğini iyi bilmemiz gerekir. Şeyh Bedreddin, Börklüce Mustafa ve Torlak Kemal hangi kitlelere dayanarak harekete geçmişlerdi? İsyan propagandası ve bu propagandada sunulan vaatler, propaganda olunan ideoloji nasıl bir şeydi ve […]

Üçüncü Reich Döneminde Eşcinseller

Erkek eşcinselliği, Weimar Almanyası ceza kanununun yüz yetmiş beşinci maddesine göre yasadışı iken, Alman eşcinsel hakları aktivistleri eşcinselliği kınayan toplumsal tavrı yeniden biçimlendirmek amacıyla dünya çapında liderler haline geldi. Almanya’da pek çok kişi Weimar Cumhuriyeti’nin eşcinsellere yönelik müsamahasını Almanya’nın çöküşünün işareti olarak görüyordu. Naziler, ırksal mücadeleyi kazanma amacıyla Almanya’daki eşcinselliğin kökünü kazımak için ahlak bekçiliğine […]

Yahudi Direnişi

Nazi destekli eziyet ve kitle cinayetleri Üçüncü Reich’te ve işgal altındaki Avrupa’nın her tarafında Almanlara direnişi besledi. Nazilerin başlıca kurbanları Yahudiler olmasına karşın, onlar da Nazi baskısına çeşitli yollarla, hem kolektif hem de bireysel olarak direndiler. Örgütlü silahlı direniş, Alman işgali altındaki Avrupa’da Nazi politikalarına en güçlü Yahudi muhalefetiydi. Yahudi siviller işgal altındaki Polonya’da ve […]

Struma Seferi

Romanya’nın Karadeniz’deki Constanta limanı, Avrupa’dan Filistin’e geçmeye çalışan Yahudiler için gemiye binmenin çok önemli bir noktasıydı. İngiliz göçmenlik kısıtlamalarına karşın, can havliyle Almanlardan kaçabilmenin yollarını arayan binlerce Yahudi; Constanta, Türkiye, Filistin rotasını takip etmek üzere gemiye bindi. Aralık 1941’de yedi yüz altmış yedi Yahudi, Constanta’da Struma adındaki bir gemiye bindi. İstanbul’a vardıktan sonra Filistin vizesi […]

Mobilize Katliam Birlikleri

“Einsatzgruppen” bu bağlamda, Mobilize Katliam Birlikleri, çoğunlukla Alman SS ve emniyet personelinden oluşan mangalardı. Alman Emniyet Gücü ve Güvenlik Servisi subayları komutasındaki Einsatzgruppen’in görevi işgal edilmiş Sovyetler Birliği’nde Alman muharebe hattının gerisindeki ırksal ya da siyasi düşman olarak algıladıkları kişilerin öldürülmesiydi. Kurbanlar arasında Yahudiler, Çingeneler, Sovyet ülkeleri ve Sovyet Komünist partisinin yetkilileri vardı. Einsatzgruppen ayrıca […]

Komplike Dergi