Aynı zamanda birçok iş yapmanın dikkat eksikliğine ve verimsizliğe yol açtığı kanısı ne derece doğru? Ofiste çalışanların çoğunun başına gelmiş olan bir olay ile başlayabiliriz. Temsili bir örnekle bilgisayarınızda çok sayıda internet sitesi ve dosyanın yanı sıra elektronik postanız, sosyal medya hesaplarınız açıktır. Uzam ve zaman odaklanmaları neticesinde birçok durumda belirgin bazı problemler gün yüzüne çıkar. Aynı anda birçok işi yapmaya çalışıyorsunuz, ama her neden ise bir türlü saatlerce bilgisayarınızın başında oturmanıza rağmen sanki pek bir iş de tamamlamıyor duygusuna kapılıyorsunuz.

Aynı anda birçok işi yapmaya çalışmak sadece işyerine özgü bir durum da değil. Çünkü 2014’te yapılan bir araştırmada yetişkinlerin nerede ise tamamı her hafta belli bir dönem aynı anda iki aracı birden kullandığı görüldü. Bu zaman zarfında ve aynı anda birkaç işi yaparken zamandan tasarruf ettiğimizi düşünürüz; ama yine de bir işi bitirip diğerine başlamanın daha verimli olacağı fikri de çıkmaz kafamızdan asla çıkmaz. Oysa yıllar boyunca yapılan araştırmalar incelendiğinde verimliliğin kişiden kişiye değiştiği, bazıları işlerini tek tek yapmaktan yanayken bazı insanların da aynı anda birçok işi yaparken daha verimli çalıştığı görülür. Gerçek şu ki; birçok işi yapmak aslında bu işleri eşzamanlı olarak tamamlamaktan ziyade aynı zaman dilimi içinde biraz o işten, biraz bu işten yapmaktır. Yani bir kısmı hep yarım kalır. Yine de pek de belli olmaz gibi görünse de bu gerçeği değiştirmiyor. Yani olan biten her şey yine zihnimiz içerisinde oluyor.

Buradaki sorun ise dikkat kalıntısı olarak adlandırılan şey ile özdeşleşen bir durumdan kaynaklanıyor. Dikkatinizi bir işten bir diğerine yöneltirken aklınız aslında bir miktar hâlâ önceki iş üzerinde yoğunlaşmıştır. Her farklı işe geçer iken daha önce ne yapmakta olduğunuzu kendinize hatırlatmanız gerekecek, üstelik aklınızın bir yanı önceki işte kalacaktır. Bu, algı yükünüzün artmasına neden olabilir. Siz fark etmiyor olsanız da bu olmaktadır. Birden fazla işe yoğunlaştığınızda her şeye yetecek kadar idrak kaynağı olmaması normal bir durum. Dikkat, işleyen hafıza ve yürütme fonksiyonu gerekir ve işler zorlaştıkça kaynak sınırını aşma ihtimali de artar. Bu durumda da kaçınılmaz olarak performansınız düşük olacaktır.

Yapılan işler birbirine benzer olduğunda aynı anda birçok iş yapmak daha da zorlaşıyor. Yani yine bir örnek ile telefonda konuşurken aynı anda elektronik posta yazmak, anlamlı cümleler kurmak için benzer düşünme işlemlerini gerektirdiği için zor iken piyano çalarken konuşmak o kadar da zor değil veya değil gibi algılanıyor. Kısmi olarak doğru! Çünkü bu, birbirinden oldukça farklı olması hâlinde aynı anda birçok iş yapmak performansı arttırabiliyor. Bazı insanlar ise aynı anda birçok işi performanslarında hiçbir sorun olmadan yapabilir; ancak bunların oranı sadece yüzde iki gibi bir oran ile açıklanabiliyor. Bu insanlar hiç çaba harcamadan ve performanslarını hiç düşürmeden aynı anda birçok işe konsantre olabiliyor. Nasıl olduğu ise gerçekten şaşırtıcı!

Aynı anda birçok işi yapmaya çalışmak algı yükünü arttırsa bile çoğumuz yine de bu şekilde çalışmaktan kendimizi alamayız. Bu yöntem verimli olmasa da sanki böyle yaptığımızda daha az çaba harcıyoruz hissine kapılmaya yetiyor. Son bir örnekle şu an ben dahi bu metni yazar iken küçük kızım Lida ile ilgileniyorum. Bu bir tutku olsa da bu ve buna benzer durumlarda çalışır iken sürekli bir işe konsantre olmak yerine onu daha eğlenceli kılmış oluyoruz. Kısacası, aynı anda birçok işi yapmanın sakıncaları olsa da her zaman kötü olduğu söylenemez. Kendimizi daha rahat hissetmemize yarıyor ve zihinsel yaratıcılık gerektiren işlerde daha geniş düşünmemizi sağlıyor ise yararı şüphesiz ki yadsınamaz.